Door Anke van der Vliet

Bestuurslid Vereniging Bijstandsbond Amsterdam en comite Vrouwen en de Bijstand/EVA

OORZAKEN VAN ARMOEDE

Armoede in een land is altijd een politieke beslissing. De politiek beslist over de hoogte van de uitkering. Als de politiek beslist dat de uitkeringen niet omhoog gaan en bevroren worden heeft dat consequenties voor de mensen in het land.
De kloof tussen arm en rijk is groot. Zolang de politiek niet inziet dat mensen gelijk behandeld moeten worden en ook een behoorlijk inkomen nodig hebben om van te leven zal dit zo blijven. De uitkeringen moeten met 300 euro per maand omhoog. Dan heb je minder lapmiddelen nodig omdat mensen dan een beter inkomen hebben om van te leven.
Ook  moet je mensen niet onder het minimumloon laten werken. Het minimumloon is een recht dat niet aangetast moet worden zoals in Amsterdam wel gebeurt. Op dit moment is er in Amsterdam een pilot waarbij uitkeringsgerechtigden (volgens de wethouder op vrijwillige basis) onder het minimumloon moeten gaan werken. Dan krijgen zij een aanvulling van de sociale dienst. Dit is geen goed idee.
Als je al in de armoede zit en de sociale dienst stopt je uitkering (dat kan om allerlei redenen) kun je ook geen eten meer kopen. Dan komt je huishouden stil te liggen. Dan moet je lenen bij familie, vrienden of naar de voedselbank.
Een andere oorzaak is de lage beloning voor het werk dat je doet. Dan ben je een van de werkende armen. Een grote groep mensen (veel vrouwen met kinderen) verdienen op of onder het minimumloon, rond de 1424,40 euro (bruto) in de maand. Daar moeten zij alles van doen. Je krijgt geen aanvulling van de bijstand want je inkomen is te hoog. Veel ZZP, Flexwerkers (je krijgt eerst drie keer een half jaars- of een o-uren contract en dan pas een vaste baan), bankpersoneel, zijn werkende armen.
Ook in Nederland zijn er mensen die twee banen hebben. Het aantal werkende armen neemt snel toe. Nu zijn dat er 576 duizend (2009). 59% van de armen heeft een baan; 10% van de zelfstandigen is een werkende arme.
Ook vluchtelingen vallen onder de armen. Zij mogen niet werken.
Er zijn 4000 tot 4500 tienermoeders. Deze moeders worden vaak opgevangen in opvanghuizen als het thuis niet kan. Zij moeten leven van heel weinig geld.
Armoede wordt ook doorgegeven van generatie op generatie.
Ook daklozen zijn arm. Er zijn vele oorzaken waardoor je dakloos kan worden.

Armoede kent vele aspecten. Er is veel verborgen armoede en veel isolement onder de armen. Armoede ontwricht je leven en de maatschappij. Armoede is smoesjes verzinnen om niet te hoeven vertellen dat je geen nieuwe kleding kan kopen, geen bloemetje op tafel mee kan nemen, niet kan deelnemen aan de maatschappij, je voorbij gaat aan je eigen emoties, doet alsof het je niet meer interesseert.
Je gaat om vijf uur op de markt op zoek naar restjes eten, omdat eten kopen te duur is; je hebt schulden en kan uit je huis gezet worden; de deurwaarder kan je spullen verkopen; je moet vol schaamte naar de voedselbank en eerst moet je aan regels voldoen om binnen te komen. Armoede ontzegt mensen de toekomst en is een schending van de mensenrechten.

Een andere oorzaak is de lage uitkering waar je weinig mee kunt doen. Je kunt er alleen de noodzakelijke boodschappen van doen en als je heel zuinig bent misschien (als je dat belangrijk vindt) naar de film. Het hangt er ook van af hoe je in de bijstand komt. Kom je in de bijstand door een scheiding zonder dat je spaargeld hebt is dat anders dan dat je er in komt vanuit de WW.
De WW tijd wordt steeds korter en daardoor belandt je sneller in de bijstand.
Het gevoel is anders. Je leert in de loop der jaren een overlevingsstrategie te ontwikkelen. Zo ga je ook naar de goedkoopste winkels, koop je tweedehands spullen en maak je schulden. Je moet steeds meer bezuinigen en daar moet je mee leren omgaan; de huur en de energiekosten stijgen en zijn een aanslag op je inkomen. Mensen komen in een isolement omdat je toch niets kan doen omdat je te weinig geld hebt. Uitkeringsgerechtigden zitten in een achterstandssituatie.
Ook komt het voor dat de sociale dienst zegt dat je maar moet gaan trouwen met een andere uitkeringsgerechtigde “waar de ambtenaar je mee ziet praten”. Je kunt geld van de bijzondere bijstand krijgen voor een relatiebureau dat bemiddelt naar een (gelukkige) relatie zodat je uit de bijstand kunt. Dan is er een uitkering minder. Dan zit je weer vast in het kostwinnersbeginsel.

Overal in het land zijn voedselbanken. Als je niet meer dan € 175,- overhoudt in de maand, kinderen tot 12 jaar is € 25,- extra, kinderen van 13 tot 18 jaar is € 50,- extra, een kind van 18 jaar is € 60,- extra (alles is dan al van je uitkering afgetrokken, je huur, schulden etc.) kun je voor drie jaar elke week voedsel van de voedselbank krijgen. Eerst krijg je een intake gesprek waarbij je alle papieren moet meenemen. In Amsterdam wordt het aan de sociale dienst doorgegeven dat je bij de voedselbank eten krijgt. Na een half jaar wordt er bij een professionele hulpverlener gecheckt of de voedselbank nog nodig is. Er zijn landelijk 25 à 30.000 mensen die voedsel nodig hebben.

Er zijn 311 duizend kinderen die opgroeien in armoede omdat hun ouders niet voldoende geld hebben om alles van te doen. Kinderen kunnen niet meedoen aan schoolreisjes of werkweken omdat hun moeder daar het geld niet voor heeft. (ouders weten vaak niet dat de school daar een potje voor heeft). Er zijn ook kinderen die zonder ontbijt naar school gaan en geen warme maaltijd krijgen. Daar is geen geld voor. Je wordt snel gepest omdat onder andere de kleding die je draagt afgekraakt wordt, je krijgt geen zakgeld, etc. Veel van deze kinderen zitten op het VMBO en daar zegt de leraar (van de basisschool) snel van “ze kunnen niet naar HAVO of VWO”, terwijl ze daar wel de capaciteiten voor hebben.
Als deze kinderen gaan werken moeten ze vaak een hoog bedrag aan hun moeder betalen omdat deze een bedrag (10%) van haar bijstandsinkomen inlevert omdat hun kind gaat werken. 

Veel mensen zijn verplicht te solliciteren, omdat ze in de bijstand of de UWV (WW) zitten. Daar worden vele reïntegratie bureaus op losgelaten om te proberen mensen aan het werk te helpen. Veel cursussen worden gegeven om je maar te leren hoe je moet solliciteren. Er wordt te weinig gekeken naar wat de persoon zelf wil, maar arbeid gaat voor. Doe je dit niet, dan kun je een strafkorting krijgen. Tegenwoordig ga je naar de keuringsarts en de psycholoog op het marktplein waar je de uitkering krijgt. Daar moet je vertellen wat je medische klachten zijn en je medicijnen laten zien, en word je eventueel afgekeurd voor drie jaar. Daarna word je met rust gelaten of moet je vrijwilligerswerk gaan doen, zodat je later misschien toch nog aan het werk gezet kan worden. Ook studeren voor het vak dat je wilt staat onder druk.

Iedereen heeft het recht om een uitkering aan te vragen. Je komt dan terecht in
vele regels, controle en huisbezoeken om alles te controleren. De Sociale Dienst wil graag weten wat er in je huis staat, van wie de post komt, etc. 
Het kan ook zijn omdat je aanvullende bijstand nodig hebt omdat je niet genoeg inkomen hebt. Er is een sociale dienst die werkt volgens het Amerikaanse model (uit Wisconsin). Je krijgt voor een beperkte tijd een uitkering en dan stopt het als je nog geen werk hebt. In Amerika is dat 5 jaar en je krijgt voedselbonnen. Nederlandse politici zien dat model wel zitten.  
Als je een uitkering krijgt moet je daar alles van betalen. De huur, energie, (zorg-)verzekering, voeding, kleding, telefoon, uitgaan, televisie, etc. De uitkering is te weinig om van rond te komen, ook omdat alles geregeld duurder wordt, terwijl je er maar een paar euro bij krijgt. De uitkering stijgt te weinig mee met de indexering.

Verdiensten worden altijd van de uitkering afgetrokken. Ook alimentatie wordt van de uitkering afgetrokken. In de bijstand mag je tot een bepaald bedrag vermogen hebben, van alles wat daarboven is moet je eerst leven voordat je een uitkering krijgt. Het bedrag in 2010 was (netto) € 10.960 voor gezinnen en alleenstaande ouders en € 5.480,- voor alleenstaande en thuisinwonende. Er is ook beslag op je uitkering mogelijk. Dan kan de deurwaarder aan de sociale dienst vragen om een bepaald bedrag van je uitkering voor de aflossing van schulden aan hun te geven. 

Als je in de bijstand terecht komt krijg je te maken met controle (huisbezoek) door de Sociale Recherche, tegenwoordig handhaving geheten. Zij komen bij je thuis controleren hoeveel tandenborstels je hebt, wat er in je kast ligt, hoeveel giro’s je hebt en wat er op staat, wat voor visite er bij je thuis zit, of je een vriend hebt, etc. Als er twijfel is of je alleenstaand bent kan je uitkering stopgezet worden en moet je zelf bewijzen dat het goed zit. Volgens het Ministerie van Sociale Zaken wordt er voor € 70 miljoen gefraudeerd(2009). In Amsterdam zijn 2100 uitkeringen beëindigd en in Den Haag 1000 op grond van fraude. Volgens Divosa (directeuren van sociale diensten) fraudeert ongeveer 25%.
Deze cijfers geven een vertekend beeld. Want de fraude is niet zo hoog en mensen worden soms gedwongen zwart te werken omdat ze maanden lang geen uitkering krijgen. Hier kunnen vele redenen voor zijn.
Veel mensen denken automatische dat mensen in de bijstand frauderen. Dit is vaak onderwerp van gesprek op verjaardagen. Dit is echter maar een minderheid. De meeste mensen houden zich keurig aan de vele regels waar zij aan moeten voldoen. Uitkeringsgerechtigden zijn de meest gecontroleerde mensen van Nederland. 
Er bestaat ook een beeld van “uitkeringstrekkers” die niets uitvoeren. Die de uitkering voor niets willen hebben. Waar je vooral controle op moet uitoefenen. Ook dit is een grote minderheid.
Volgens Eric Snel van de Erasmus Universiteit in Rotterdam ligt armoede aan de ouders: “Je hebt kinderen die er niets van merken en kinderen die er een trauma van overhouden als het gezin moet rondkomen van een uitkering”.
Het effect van armoede hangt af van de opvoeding van de ouders.
Ook bij de kinderbijslag en in de AOW kun je Sociale Recherche thuis krijgen.
Beeldvorming.
(bron 6. Spits 16 December 2010)

Er zijn verschillende soorten uitkering:
WWB, Jongeren vanaf 27 jaar, WW, WIA, Wajong, AOW, ANW, WWIK. In alle uitkeringen komt armoede voor.
Je hebt een uitkering voor alleenstaanden, voor vrouw of man met kinderen, voor een gezin. Daar zijn verschillende uitkeringsbedragen voor.

Bedragen zijn voor 2011:
- De bijstand (WWB; van 27-65 jaar):
alleenstaanden (netto)€  656,93 + € 262,77 toeslag = € 919,70
alleenstaande ouders € 919,70 + € 262,77 toeslag = € 1182,47
gezinnen € 1313,85. Bedragen zijn inclusief vakantiegeld. Het vakantiegeld wordt maandelijks er af gehaald en een maal per jaar uitgekeerd.
- Jongeren tot 27 jaar krijgen geen uitkering maar werk en/of scholing
- De Wajong (23 jaar) wordt € 65,49  per dag.
- De Algemene Ouderdoms Wet (AOW): voor gehuwden € 1421,02, alleenstaanden € 1034,38 (bruto)
- De Algemene nabestaandenwet (Anw) wordt maximaal € 1097,88, halfwezen uitkering € 249,85,
wezenuitkering tot 10 jaar € 351,32, 10-16 jaar € 526,98, 16 tot 27 jaar € 702,64
- De maximale kinderopvangtoeslag wordt € 6,36 per uur
- De vergoeding voor buitenschoolse opvang wordt € 5,93 per kind
- De gastouderopvang wordt € 5 euro per uur.
- De kinderbijslag wordt: 0 tot 5 jaar € 194,99, 6-11 jaar € 236,77, 12-17 jaar € 278,55  
-Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke toeslag die per maand wordt uitgekeerd. Tot een inkomen van € 28,897,- krijgt je het maximale bedrag. Voor het eerste kind is dat per jaar € 1011,-. Dit gaat per kind omhoog.
-De uitkering voor kunstenaars, de WWIK wordt per 1 Januari 2011 afgeschaft. 4000 kunstenaars komen zonder uitkering te zitten. Deze bezuiniging levert 10 miljoen euro op.
Van deze bedragen moet je ook de huur, energie, eten, zorgverzekering etc. betalen.

Schulden ontstaan onder andere omdat er te weinig inkomen is om rekeningen te betalen. Als je niet genoeg te eten hebt voor jezelf en je kinderen ga je een maand huur of energie niet betalen. Dan betaal je de maand erop wel dubbel. Maar met een uitkering gaat dat niet. Dan sta je zo twee à drie maanden achter.
Dat haal je niet meer in. Samen met andere rekeningen die je niet kunt betalen raak je in de schulden. Je kunt naar de schuldhulpverlening toe die de schulden gaat saneren en contact opneemt met de schuldeisers voor een regeling. Of je kunt de WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) in die drie jaar duurt; je krijgt van de rechtbank een bewindvoerder toegewezen die al je post inkijkt en je een minimumbedrag per maand laat houden. De rest is voor afbetaling van de schulden. Het aantal schuldsaneringen is verdubbeld in 2010 met 38%. Ook het aantal WSNP zaken is zeer hoog.
(bron 4: Graydon onderzoek)

Veel mensen doen een beroep op diaconieën. Zij hebben in 2009 ruim 12.327,739 miljoen euro besteed aan individuele hulp. Ruim 3000 diaconieën hebben ruim 43.000 hulpvragen gekregen. De Protestantse kerk kreeg ruim 16.000 hulpvragen. Het grootste deel van het geld gaat naar moeders met kinderen 53%, mensen zonder betaald werk 48%, ouderen 39%, mensen met een handicap 28 %, asielzoekers 42%, mensen met een psychische problemen 31%,  schulden 41%, langdurig een laag inkomen 37%.
50% van de kerkelijke organisaties is betrokken bij voedselverstrekking. Hiervan is 26% aangesloten bij de voedselbank. Kerken houden regelmatig een armoedeconferentie om te kijken of ze in de eigen wijk iets kunnen veranderen. Ook de kerken willen dat de uitkeringen verhoogd worden. 
(Bron.2 uit:vervolgonderzoek armoede in Nederland kerken)

De media hebben altijd veel geschreven over armoede en acties. Niet altijd even correct. Als er een artikel in de krant staat of er is een televisieprogramma waar uitkeringsgerechtigden voor nodig zijn worden we gebeld. Het hangt van het onderwerp af of we er bij zijn. Tegenwoordig wordt er vaak gebeld om verhalen te checken.

Iedereen, ook werkende mensen kunnen bij de sociale dienst Bijzondere Bijstand aanvragen. Er bestaat wel een regeling dat je de eerste € 100 zelf moet betalen. Maar het kan zijn dat je niet de middelen hebt om b.v. een ijskast zelf te betalen. Dan kun je bijzondere bijstand aanvragen. De sociale dienst controleert wel de aankoop bij je thuis.

Elke gemeente doet aan minimabeleid. Het minimabeleid kan in veel dingen verschillen.
Er is een landelijke wet voor chronische zieken, een regeling waar iedereen die een uitkering heeft een beroep op kan doen. Amsterdam heeft een chronische zieken regeling. Bijvoorbeeld  voor de pedicure als je diabetes hebt, voor bewassing, dieet, energiekosten, maaltijdvergoeding, manicure. Je moet wel wettelijke eigen bijdragen betalen. Iedere gemeente gaat daar anders mee om en geeft een andere vergoeding. Op deze regeling is flink bezuinigd. In Amsterdam krijg je € 20,- per onderdeel.

De Langdurigheidtoeslag is bedoeld voor aankopen die je niet uit de uitkering kan betalen omdat deze vaak te duur zijn. Bijvoorbeeld een wasmachine of een ijskast. €  364,- voor een alleenstaande, € 468 voor een alleenstaande ouder, € 520,- voor een gezin. Dit bedrag is vrij besteedbaar. Je moet drie jaar onder het minimuminkomen zitten en een vermogen bezitten niet hoger dan de maximale bedragen in de WWB. Deze regeling is alleen voor bijstandsrechtigden tussen de 21-65 jaar. Voor 65+ is er de regeling duurzame gebruiksgoederen. Voor een persoon is het bedrag € 750,- en voor een huishouden die uit meerdere personen bestaat is dat € 900,- per drie jaar. Deze bedragen zijn netto.

Bijstandskinderen tussen de 12 en 18 jaar kunnen een computer met verplichte computerles krijgen (Amsterdam). Een computer per gezin. Deze regeling is per gemeente verschillend.

Veel gemeentes hebben een collectieve ziektekosten verzekering. Je betaalt minder premie omdat de sociale dienst een regeling heeft met ziekenfondsen en je daardoor € 9 korting per maand krijgt op de premie. Deze regeling is per gemeente anders ingevuld. Er komt ook een collectieve regeling voor energie. 

Veel gemeentes hebben kortingspassen. Dan kun je met korting naar bijvoorbeeld de dierentuin of cursussen volgen of naar sportscholen. Amsterdam heeft al jaren de Stadspas. Dit is aardig bedoeld, maar om alles te kunnen doen moet je geld meenemen, zeker als je ook nog een ijsje, koffie etc. wilt gebruiken.

Het woonlastenfonds is opgezet voor mensen die in de sociale woningbouw wonen, een laag inkomen hebben en nog steeds een te hoge huur hebben.
Dit kun je niet zelf aanvragen. Het is een tegemoetkoming in de maandelijkse huur en energiekosten naast de huurtoeslag. De gemeente berekent de hoogte waarop men recht heeft.

Om de armoedegrens in kaart te brengen, worden er twee systemen gebruikt:
de lagere inkomens grens (1970) en de beleidsmatige grens (105% van het sociaal minimum). Deze twee systemen zijn niet gekoppeld aan de noodzakelijke bestedingen zoals eten, kleding, etc.
De lage inkomens grens is het bedrag dat jaarlijks aangepast wordt aan de inflatie en geeft de constante koopkracht aan. De beleidsmatige grens is gebaseerd op het sociaal minimum, en is gekoppeld aan het minimumloon, dat gezien wordt als indicator van de welvaart. Naast de twee grenzen wordt op
Europees niveau meestal 60% van het mediane inkomen als grens gebruikt.
Het vaststellen van het minimale basispakket is een lastige zaak. Het is niet duidelijk wat er onder het minimale basispakket behoort. Daarom gaat men uit van het NIBUD pakket (Nationaal Instituut Budgetvoorlichting). De grenzen zijn willekeurig vastgesteld.
(bron. 1 uit: werkdocument naar een nieuwe armoedegrens SCP)

Er zijn vier definities van armoede: het SCP werkt met het “niet veel maar toereikend criterium”. Deze inkomensgrens is de optelsom van de minimaal vereiste uitgaven voor voedsel, kleding, woning,sociaal leven.
Het aantal arme huishoudens in Nederland is 576 duizend. Het aantal kinderen dat in armoede opgroeit is 14%. Armoede in Nederland betekent dat je de rekeningen niet kunt betalen. Vier op de 10 armen komt moeilijk rond. Het lukt niet om een warme maaltijd op tafel te zetten met vlees of vis, en er is te weinig geld om nieuwe kleren te kopen. Er zijn verschillende definities van armoede. Bij alle definities blijkt dat de armoede groter wordt. Gebruik je de lage inkomensgrens dan is dat aantal 1,1 miljoen mensen; 27% ouders met kinderen leeft in armoede; 65% van de bijstandsgerechtigden en 17% van de ouderen. Ook allochtonen zijn vaker arm, Turken en Marokkanen en Oost-Europeanen.
(bron 3 SCP)

Er zijn in Nederland ruim 5,5 miljoen vrijwilligers die samen goed zijn voor 560.000 voltijdbanen. De economische waarde daarvan is afhankelijk van het uurloon tussen de 5 en 20 miljard euro. De maatschappelijke waarde is enorm.
Zonder vrijwilligers zouden onder andere scholen niet meer kunnen functioneren en zouden sportverenigingen de contributies moeten verhogen. Zonder mantelzorgers (3,5 miljoen), zouden de kosten van de zorg met 4 tot 7 miljard euro stijgen. Mantelzorger kan een dagtaak zijn en als je is het een extra belasting.

Er zijn vanaf de jaren tachtig (bestek 81) vele acties geweest tegen diverse kabinetten en het gemeentebeleid, omdat er besluiten werden genomen die negatief waren voor de uitkeringsgerechtigden. Er waren ook veel acties waar de vakbond aan mee deed. Op dit moment zit er een kabinet dat ook dit soort besluiten neemt. De Bijstand, Wajong en de WSW worden samengevoegd waardoor er mensen hun werk kwijtraken en de komende vier jaar € 2000,- moeten inleveren. Dat betekent dat mensen nog minder kunnen en thuis komen te zitten. Je hebt dan helemaal geen geld meer om iets te kunnen doen, want het geld voor de bus en trein kun je dan niet meer missen.

Er is weer een nieuw plan van de VVD en de PVV. Uitkeringsgerechtigden moeten koffie schenken, het plantsoen schoffelen of sneeuw ruimen bij een bejaardenhuis in ruil voor bijstand. Dit is dan een tegenprestatie die geëist kan worden. Deze plannen lijken op de plannen van de jaren 30, of is een vorm van moderne slavernij. Er komt binnen drie maanden een wet die dit moet regelen.

Wat gebeurt er in 2011:
Werknemers krijgen er € 10,- bij vanaf 1 Januari. Door een waaier aan kleine maatregels worden de meeste huishoudboekjes flink aangepast. De gemiddelde koopkracht gaat 0,25% omlaag. De zorgpremie stijgt met gemiddeld 10%.
Voorzieningen uit het basispakket worden geschrapt. O.a. de pil gaat eruit,
het trekken van tanden en kaakchirurg vanaf 18 jaar, antidepressiva, en de eerste 12  behandelingen bij de fysiotherapeut worden niet meer vergoed. De eigen bijdrage gaat naar € 165,-. Gezinnen die kinderopvang hebben moeten gemiddeld € 77,- meer betalen. Kinderopvang en het Persoon Gebonden Budget worden niet gecorrigeerd. Het kindgebonden budget vanaf het tweede kind gaat omhoog. Gemeentelijke lasten (onroerend zaak belasting, afvalstoffenheffing, etc.) gaan omhoog. Chronische zieken en gehandicapten gaan er honderden euro’s in koopkracht op achteruit. 
Het plan is om per 1 Januari 2012  de Wajong voor geestelijk gehandicapten af
te schaffen. Zij kunnen dan alleen nog in de WSW of anders moeten zij thuis zitten. Ook dit levert weer bezuinigingen op.

• EISEN:
  * Strijd tegen de crisis-politiek, aantasting van de privacy, racisme en onderdrukking!       
  * Afschaffing van lapmiddelen tegen armoede zoals de stadspas en kwijtscheldingen, maar € 300,- verhoging van de uitkering, waardoor een menswaardig bestaan mogelijk is!
  * GEEN bezuinigingen op alle terreinen die slecht uitpakken voor de grote  groep armen!
  * Geen bezuinigingen op de groep geestelijk gehandicapten!
  * GEEN loondispensatie (werken onder het minimumloon)!
  * GEEN eigen bijdragen!
  * Gratis kinderopvang!
  * Een volwaardig inkomen voor iedereen en voldoende mogelijkheden om werk  
  en zorgtaken te combineren!
  * Goede en gratis zorg!
  * Gelijk loon voor gelijk werk!
• CIJFERS:
  * 300 duizend mensen in de bijstand (Augustus 2010)
  21% is Allochtoon (december 2009), 22% is 55 plus,
  13% mannen in de bijstand.
  * Het Minimumloon is bruto € 1424,40 en netto € 1205,00
  Het jeugdloon is van 15 tot 22 jaar; 15 jaar € 427,30 en 22 jaar is € 1210,75
  * 105 duizend mensen in de Algemene Nabestaande Wet (April 2010)
  * 834 duizend mensen in de WIA (WAO)  (April 2010)
  * 1,7 miljoen mensen zijn arbeidsgehandicapt
  * 18.000 jongeren zitten in de WIJ  (Juni 2010)
  * 1,4 miljoen kinderen zitten in de kinderopvang (2009)
  * 912 duizend mensen zijn mantelzorgers (2009)
  * Een op de acht mensen heeft bijstand
  * Een op de 12 vond werk in 2009 vanuit de bijstand
  * 4000 tot 4500 tienermoeders. Meisjes tussen de 15 en 19 jaar.
  3,1% is Turks, 4% is Antilliaans, 1,7% is Surinaams en er is een toename uit                  asielzoekerslanden.
  * Er zijn  2,5 miljoen AOWers
  * Er zijn 57% twee verdieners. Dat zijn twee miljoen huishoudens.
  80% van de mannen verdienen meer dan vrouwen. (CBS 2009)
  * 401.000 mensen zijn werkloos in Januari 2011. Dit zijn alleen geregistreerde   werklozen. 5,2 % van de bevolking. Het UWV hanteert andere cijfers 491.000 
  Er zijn verschillende definities om werkloosheid te meten. 236,300 is vrouw, 248,100 is man.
  Bron: Centraal Bureau Statistiek